søndag 10. januar 2021

Aşılar başladı ama koronadan tümüyle kurtulmak zaman alacak!

Norveç’te hükümet, aşının az sayıda gelmiş olmasından ve aşılamanın yeterince hızlı yapılmaması yüzünden eleştiriliyor... Sıranın herkese gelmesine daha çok var ama, en azından aşılara başlandığı için, hayatımızı sarmalayan “korona balonundan” çıkmaya başlamış gibiyiz... Hükümet sokağa çıkma yasağı uygulayabilmek için yasa önerisi hazırladı... Hem korona vakalarında artış, hem yabancı kökenliler arasındaki korona oranındaki yükseklık devam ediyor... 

Koronayla ilgili yeni önlemler ve haberlerle bu akşam, 10 Ocak 2021”de, Norveç saatiyle saat 21.30, Türkiye saatiyle 23.30’da yine Radio inter fm 105.8 de beraberiz. Radyoyu internet üzerinden, http://interfm.no/nettradio/nettradio/  adresinden dinleyebilirsiniz. 

Programdan sonra konuşmanın metnini aşağıda bulabilirsiniz. 


 (En oppsummering på siste ukens hendelser knyttet til korona, helse- og økonomikrisen i Norge og i Oslo - på mitt morsmål, tyrkisk.)


Sayılar ve vakalar

Sayılar ne yazık ki artıyor. Perşembe günü itibarıyla korona, Oslo değil, Trøndelag ve Rogaland’da daha hızlı artmakta. R-sayısı da 1,4. Bu da pandeminin hızla arttığını gösteriyor.


İngiltere’de ve Güney Afrika’da çıkan virüs mutasyonları, Norveç’te de görüldü. İngiltere’deki virüsten Norveç’te 23 kişide, Afrika’daki virüsten ise bir kişide görüldü. Bu mutasyonlar çok daha hızlı yayıldıkları için endişe uyandırıyor.


Perşembe günü itibariyle ölü sayısı 465 idi. Şubat ayından beri 52.458 kişi de korona görüldü. 2.857.925 kişi kendini test ettirdi. Çarşamba günü itibarıyla 16 kişi respiratöre bağlı olarak tedavi görüyordu. Son 15 günde Norveç ve Oslo”da gün gün yeni vaka sayısı, ve gün gün hastaneye ve yoğun bakıma yatanların sayısı için yazının sonuna bakabilirsiniz.


Toplam vaka açısından Oslo, Trondheim, Drammen, Kongsberg, Sarpsborg, Fredrikstad ve Lillestrøm, durumun en kötüsü olduğu şehirler. Durum buralarda Norveç’in diğer yerlerine göre daha ciddi olduğu için, aşıda, bu kentlere öncelik verilmesi gerektiğini savunanlar var, ancak şimdilik aşı eşit olarak dağıtılıyor. Oslo’da bu ay sonuna kadar hasta bakım evlerindeki herkesin iki doz aşılanmış olmasına çalışıyoruz. Ondan sonra da diğer öncelikli gruplar gelecek.




Oslo

Belediye olarak Oslo’luların hafta sonlarında doğaya, kayağa vs giderken toplu taşımacılık kullanmamalarını istiyoruz. Yakın çevrelerindeki, yaya olarak gidebilecekleri yerlerde gezinti yapmalarını öneriyoruz.



Kurallar

Kuralları tekrar edelim. Tüm ülke için 18 Ocak’a kadar geçerli olacak kural ve önlemler şunlar:


  • İki hafta eve kimse davet edilmeyecek. Yalnız yaşayanlara, aynı kişi olması şartıyla bir ya da iki kişi ziyarete gelebilir. Ya da yalnız yaşayan bir kişi aynı tek bir aileyi ziyaret edebilir. Aynı gruptan (“kohort”) olan yuva ve ilkokul çocukları birbirlerine gidebilir.

  • Dışarda alkol satışı yasak.

  • Ev dışındaki özel aranjmanlarda en çok 5 kişi bir araya gelebilecek.

  • Diğer resmi aranjmanlarda on kişi bir araya gelebilecek, ama herkesin oturacak sabit koltuğu varsa 200 kişiye kadar bir arada bulunabilir.

  • Üniversite ve yüksek okullarda eğitim, 18 Ocak’a kadar dijital bir şekilde yürütülecek.

  • Tüm ortaokul ve liseler kırmızı seviyeye geçecek.

  • Hem Norveç dışında hem Norveç dışında kesinlikle gerekmeyen seyahatler yapılmayacak.

  • Evden çalışabilen herkes evden çalışmak zorunda.

  • Alışveriş merkezleri ve dükkanların giriş çıkışlarını kontrol etmesi gerekiyor ve içerde kaç kişi olduğuna dair bir sınırlama koymaları gerekiyor. 

  • Tüm organize boş zaman faaliyetleri, spor aktiviteleri, kültür aranjmanları ve dini aranjmanlar 18 Ocak’dan sonrasına ertelenecek.

  • Dışardaki faaliyetler arada en az 1 metre mesafe tutulabiliyorsa gerçekleştirebilir.

  • Yuvalar ve ilkokullar normal eğitime devam ediyor.



Buna ek olarak Oslo’da 10 Kasım’dan beri geçerli olan kurallar şunlar:


  • Dışarıda içki satışı yasak. Restoranlar ve benzeri yerler, alkol servisi yapmadıkları sürece açık.

  • Tiyatro, sinema, konser, müze gibi, kültür ve boş zaman faaliyetleri sunan mekanlar kapalı.

  • Kapalı mekanlardaki tüm aranjmanlar yasak.

  • Yetişkinler için tüm boş zaman faaliyetleri iptal 

  • Çocuklar ve gençler için boş zaman faaliyetlerine devam ediliyor ancak müsabakalar, yarışmalar, kupa karşılaşmaları ve turnuvalar yapılmıyor.

  • Takside maske takmak zorunlu.

  • Dükkanlar ve alışveriş merkezleri, müşteriler arasında 2 metre mesafeyi korumak ve gözcü (“vakthold”) bulundurmak zorunda.

  • Evden çalışabilenler evden çalışmak zorunda.

  • İş ve okul dışında, yakın olarak görüştüğün kişilerin sayısı bir hafta içinde 10’u geçmemek zorunda.

  • Özel toplantılarda veya ziyaretlerde 10 kişiden çok kişi bir arada olmayacak. Bu kural hem kapalı hem açık mekanlar, hem çocuklar hem yetişkinler için geçerli.


Oslo’daki sıkı tedbirler de iki hafta daha uzatılıyor. Kapalı mekanlardaki faaliyetlerin yasaklanması, ilkokul çocukları ve daha küçük çocukları da kapsamak üzere uzatıldı. 


Askim’de koronalı olduğunu bile bile aile yemeği düzenleyen bir kişi 20.000 kron cezaya çarptırıldı.


Kristiansand’da 150 kişinin katıldığı bir müzik bingosunda 20 kişiye korona bulaştı.


Sonunda hükümet yurtdışından gelenler üzerindeki kontrolü de arttırdı. Ancak karantina kurallarının uygulanmasında hala problem olduğunu düşünüyoruz. 


Polis, Norveç’e girenler arasında, sahte korona testleri ile girenler olduğunu tespit etmiş. Yılın ilk üç gününde Torp Havaalanı’ndan bu sebeple 54 kişi geriye yollanmış.



Aşı ve sağlıkla ilgili diğer konular

Norveç’te bilindiği gibi, Pfizer aşısı onaylandı ve yapılmaya başlandı. Sıranın bize gelmesine daha çok var ama, böylelikle yavaş yavaş etrafımızı sarmalamış olan “korona baloncuğundan” çıkmaya başlıyoruz. 


Moderna aşısı da Avrupa Birliği tarafından Çarşamba günü onaylandı. Bu aşı da, Pfizer aşısı gibi, iki doz olarak verilen bir aşı. Haftaya Norveç’e bu aşıdan 4000 doz, daha sonraki haftalarda ise 10.000 doz gelecek Mart’tan itibaren haftada 30.000 doza kadar artacak.


Astra Zeneca aşısı, Avrupa Birliği tarafından 25 Ocak’ta kabul edilirse, Norveç’e Nisan’dan önce 2 milyon doz aşı gelmiş olacak. Geçtiğimiz Cuma günü de, ayrıca Norveç’e 7,2 milyon doz Pfizer aşısı geleceği de açıklandı. 


Şu an itibariyle sadece hasta bakım evlerinde (“sykehjem”) yaşayanlar ve küçük bir grup sağlık çalışanı aşılanıyor. Aşılananların da ilk etapta maske takmayı bırakmaması isteniyor. Çünkü koronaya karşı bağışıklık oluşması için, iki hafta kadar bir süre geçmesi gerekiyor. Eğer ikinci doz aşı yapılmazsa, birincisinin etkisi bir süre sonra kayboluyor. İkinci doz birinciden üç ila dört hafta sonra yapılırsa, aşının vücudu korumaya başlaması bir hafta alıyor.


Aşıların %20’sinin sağlık çalışanlarına yapılması kararlaştırıldı, çünkü sayılar artmakta. Sağlık çalışanlarının arasında acil serviste çalışanlar, aile hekimleri ve aile hekimleri ofislerinde çalışan elemanlar, hasta bakım evlerindeki hemşireler ve evlere giden hemşirelere incelik veriliyor. Buna ek olarak hastanede çalışan 15.000 kişiye de aşı öncelikle yapılacak, ama mesela Oslo’ya ikinci haftada 6000 aşı gelecek, bunun %20’si 1200 olduğu için sadece 1200 sağlık çalışanına aşı yapılabilecek.


Norveç Sağlık Bakanı, paskalyada durumun oldukça değişmiş olacağını, yaz geldiğinde daha normal günlere kavuşmuş olacağımız müjdesini vermişti, ama bunun olabilmesi için aşılamanın daha hızlı gitmesi gerekiyor. Oysa şu an itibariyle aşılama çok yavaş gidiyor. Bu yüzden hükümet ağır eleştiri altında. Çarşamba günü itibarıyla henüz sadece 4036 kişi aşılanmıştı. Oysa örneğin Danimarka’da 63.200 kişi aşılanmış bulunuyor. 


Halk Sağlığı Enstitüsü’nün bildirdiğine göre, Norveç’te Eylül sonuna kadar 5 milyon kişinin aşılanması için gereken aşı gelmiş olacak.


Hasta bakım evlerinde yaşayan ve aşılanan 3000 kişi arasında 11 kişiden aşının yan etkisi ile ilgili haber alındı. Bu yan etkiler grip aşısının yan etkilerinden daha ağır olsa da, tehlikesiz ve geçen bir süre sonra geçen yan etkiler, diyor Norveç İlaç Ajansı (Legemiddelverket). Hasta bakım evinde ölen 2 kişi de bu 11 kişinin içinde. Olayın aşıyla ilgili olup olmadığını araştırmak üzere bilgi toplanmaya devam ediliyor. Tıbbi direktör Steinar Madsen, Norveç’teki hasta bakım evlerinde haftada 400 kişinin öldüğünü, bunun aşıyla ilgisi olmamasının oldukça muhtemel olduğunu söylüyor.



Okul

Norveç’te Ocak başından beri, Oslo’da ise Kasım aydan beri ortaokul ve liseler kırmızı seviyede. Yani eğitim kısmen okullarda, kısmen evlerde veriliyor. İlkokullara ise belediyelerin kendileri karar veriyor. 


Oslo yerel yönetiminin Eğitim Bakanı, Sosyalist Sol partisinden partidaşım Inga Marte Torkildsen, Oslo’da ilkokullarda ve yuvalarda bu uygulamaya geçilemeyeceğini, çünkü bunun sonuçlarının küçük çocuklar için çok büyük olduğunu söylüyor. Bunun Oslo’daki varlıklı ailelerle varlıklı olmayan ailelerin  çocukları arasındaki farkı daha da arttıracağını, çünkü evde yapılan derslerin kalitesinin ailelerin eğitim seviyesine göre değişeceğini ifade ediyor. Ayrıca bu durum pek çok çocuk için psikososyal problemlere de sebep oluyor. Kızıl Haç da (“Røde Kors”) okulların kapalı olmasının gençleri izolasyona ittiğini, bunun da bazı gençler için çok ciddi sonuçlar doğurabildiğini söylüyor.



Yabancı kökenliler arasında korona

Norveç’teki Somalililer, Eritreyalılar, Afganistanlılar, Etiyopyalılar ve İsveçliler son haftalarda Norveçliler’den daha çok test ettiriyorlar kendilerini. Bu da olumlu bir gelişme. Ancak bu gruplar arasında test ettirenlerde de, daha yüksek oranda korona görülüyor. Somalililer arasındaki korona oranı Norveçlilerinkinden 10 kat daha fazla: 100.000 Somalili arasında 1080’inde korona görünüyor. Test olan Somalilerin % 21’inde, Pakistanların % 15’inde görüldü. Bu oran Norveçliler arasında sadece %2,5-3 civarında.


Groruddalen og Søndre Nordstrand korona oran çok yüksek. Geçtiğimiz yılın son haftasında korona olanların %38’i Norveç dışında doğmuş olan kişilerdi. Bunun sebeplerinden en önemlileri, yabancı kökenlilerin daha küçük evlerde ve daha çok sayıda bir arada yaşıyor olması ve hastalığın bulaşmasının daha mümkün olduğu işlerde çalışıyor olmaları.



Norveç’te diğer konular 

Bu sene seyahat edebilecek miyiz? Tryg Forsikring adlı sigorta şirketinin yaptığı araştırmaya göre, Norveç’te her on kişiden dördü 2021’de seyahat etmeyi planlıyor. Ancak bu sigorta şirketi, müşterileri uyarıyor: eğer şu an kırmızı olan bir ülkeye tatil için bilet alırsanız, seyahat ne zaman yapılacak olursa olsun, tatili iptal hakkınız yok.


Geçtiğimiz hafta içerisinde hükümet, sokağa çıkma yasağı uygulayabilmek için yasa önerisi hazırladı. Öneride sokağa çıkma yasağının 21 gün için uygulanabilmesi “günü yaptığı basın toplantısında Norveç’te şu an, böyle bir yasanın uygulanmasını gerektirecek bir durum olmadığının altını çiziyor. “Eğer bir gün bu yasayı uygulamak zorunda kalırsak, muhtemelen bu sınırlı bir bölge ve günün belirli saatleri için aktüel olacaktır,” diyor. 


Halkın hareket etme özgürlüğünü kısıtlamak çok ciddi bir konu olduğu için, yasa tasarısında yasanın uygulanması söz konusu olduğu zaman, hemen parlamentoya bildirilmesi, parlamentonun da sokağa çıkma yasağını, bir hafta içersinde kısmen veya tamamiyle kaldırabilmesi öneriliyor. Yasa tasarısı şu anda öneriye açık. Önerileri yollamak için son tarih ise 31 Ocak 2021.



Dünya

Amerika’da Perşembe günü tek bir günde tam 3900 kişi koronadan hayatını kaybetti. Bu şimdiye kadar olan en yüksek sayı. Böylelikle Amerika Birleşik Devletleri’nde ölü sayısı 357.000’e ulaşmış oluyor.


Kaliforniya’da Moderna aşısının korunduğu bir dondurucu bozulunca, aşı ziyan olmasın diye 850 kişi hızla aşılanmış.


Avrupa’da da Norveç gibi aşılama yavaş gidiyor. Almanya’da da vatandaşlar oldukça kızgın, çünkü Pfizer Alman aşısı olmasına rağmen, Almanya’da aşılamanın İngiltere, Amerika ve İsrail’den daha yavaş gitmesine tepki gösteriliyor. Basına sızan haberlere göre, İsrail Pfizer aşısı için Avrupa Birliği’nin ödediği paranın iki katını ödedi ve daha çabuk aldı. Bu arada Pfizer aşısı, İsveç ve İngiltere’nin birlikte geliştirdiği Oxford aşısının 13 katı daha pahalı ve bu aşılar içinde en pahalısı da Moderna.



Herkese koronadan uzak, sağlıklı bir hafta diliyorum.



Ek:


Norveç’te son iki haftada toplam ve her günkü vaka sayısı: 



Oslo’da son iki haftada toplam ve her günkü vaka sayısı:



Norveç’te son iki haftada toplam ve her gün hastaneye yatan sayısı: 



Norveç’te son iki haftada toplam ve her gün yoğun bakıma yatan sayısı: 



Kaynak:

  • Aftenposten, 5-10 Ocak 2021

  • Halk Sağlığı Enstitüsü, FHI, www.fhi.no 


søndag 3. januar 2021

2021’de korona cephesinde bizi neler bekliyor?

Foto: Fredrik Hagen, NTB
Norveç’te korona aşısını olan ilk kişi, 67 yaşındaki Svein Andersen, kendisini Ay’a ilk ayak basan insan gibi hissettiğini söyledi. Korona aşılarına pek çok ülkede yavaş yavaş başlanıyor. Peki Norveç Sağlık Direktörü’ne göre 2021’de bizi neler bekliyor? Pandeminin sona erdiğinin göstergesi ne olacak? Virüsün İngiltere’de ortaya çıkan mutasyonu ne derece tehlikeli? 

Koronayla ilgili yeni önlemler ve haberlerle bu akşam, 3 Ocak 2021”de, Norveç saatiyle saat 21.30, Türkiye saatiyle 23.30’da yine Radio inter fm 105.8 de beraberiz. Radyoyu internet üzerinden, http://interfm.no/nettradio/nettradio/ adresinden dinleyebilirsiniz. Programdan sonra konuşmanın metnini aşağıda bulabilirsiniz. https://gulay-kutal.blogspot.com/2021/01/2021de-korona-cephesinde-bizi-neler.html
(En oppsummering på siste ukens hendelser knyttet til korona, helse- og økonomikrisen i Norge og i Oslo - på mitt morsmål, tyrkisk.)
 

Bugünkü basın toplantısında açıklanan yeni kurallar

Noel tatili boyunca korona vakalarının artmış (geçtiğimiz hafta %6.7lik bir artış oldu), testlerin sayısında azalma olmasından ve yapılan testlerin pozitif olma oranında artmış olmasından, R sayısının 1,3 olmasından ve bunlara ek olarak İngiltere’de virüsün yeni bir tipi (mutasyonu) çıkmış olmasından ötürü, önümüzdeki iki hafta boyunca, yani 18 Ocak’a kadar sıkı tedbirler getirildi.



Norveç bu tedbirlerle iki haftalık bir “sosyal karantina”ya giriyor! Sağlık makamları bu iki haftanın hastalığın dağılmasında pozitif etkisi olacağına inanıyor. Bu tedbirlerle Ocak ayının ortasından itibaren biraz rahatlayabilmemiz, yeni bir dalga gelmemesi umuluyor.


Tüm ülke için 18 Ocak’a kadar geçerli olacak kural ve önlemler şunlar:


  • İki hafta eve kimse davet edilmeyecek. Yalnız yaşayanlara, aynı kişi olması şartıyla bir ya da iki kişi ziyarete gelebilir. Ya da yalnız yaşayan bir kişi aynı tek bir aileyi ziyaret edebilir. Aynı gruptan (“kohort”) olan yuva ve ilkokul çocukları birbirlerine gidebilir.

  • Dışarda alkol satışı yasak.

  • Ev dışındaki özel aranjmanlarda en çok 5 kişi bir araya gelebilecek.

  • Diğer resmi aranjmanlarda on kişi bir araya gelebilecek, ama herkesin oturacak sabit koltuğu varsa 200 kişiye kadar bir arada bulunabilir.

  • Üniversite ve yüksek okullarda eğitim, 18 Ocak’a kadar dijital bir şekilde yürütülecek.

  • Tüm ortaokul ve liseler kırmızı seviyeye geçecek.

  • Hem Norveç dışında hem Norveç dışında kesinlikle gerekmeyen seyahatler yapılmayacak.

  • Evden çalışabilen herkes evden çalışmak zorunda.

  • Alışveriş merkezleri ve dükkanların giriş çıkışlarını kontrol etmesi gerekiyor ve içerde kaç kişi olduğuna dair bir sınırlama koymaları gerekiyor. 

  • Tüm organize boş zaman faaliyetleri, spor aktiviteleri, kültür aranjmanları ve dini aranjmanlar 18 Ocak’dan sonrasına ertelenecek.

  • Dışardaki faaliyetler arada 1 metre en az 1 metre mesafe tutulabiliyorsa gerçekleştirebilir.

  • Yuvalar ve ilkokullar normal eğitime devam ediyor.


İngiltere’den gelişler başladı 2 Ocak’tan beri. Gardermoen’da ve diğer sınır kapılarında mecburi test uygulamasına başlandı.Norveç’e özellikle İngiltere ve Güney Afrika’dan gelenlerin 1 ila 3 gün içinde test yapılması, ondan sonra da 7. gününde test yapılmasını öneriyor.


Önlemlere uymayanlara ceza verilmeye devam ediyor, Noel’de izolasyonda olması gerekirken eğlence partilerine katılan bir kişiye dava açıldı.



Sayılar ve vakalar

Yapılan araştırmalar korona virüsünün en çok, 4° sıcaklıkta ve az nemli ortamda barındığını gösteriyor. İngiltere’de ortaya çıkan yeni mutasyon 25 ülkeye yayılmışdurumda. Norveç’te de 5 örneği görüldü.


Norveç’te şu ana dek 436 kişi hayatını kaybetti.


Yeni vaka sayısı

Norveç



Oslo


Norveç’teki olumlu noktalara bakalım:

  • Norveç hala yaşlıları en iyi koruyan ülke olmaya devam ediyor. 

  • Hastalığın yaşlılar ve risk grubunda olanlar arasındaki bulaşma oranı hala oldukça düşük.52. haftadaki 3108 yeni vakadan sadece 83’ü 80 yaş ve ilerisindeki kişilerde görüldü.

  • 52. haftada 18 ölüm vakası kaydedildi. Buda 47 ve 50. haftalar arasındaki ölüm sayısından daha az. 

  • Norveç’in pekçok bölgesinde hala çok az sayıda vaka var.



Aşı ve sağlıkla ilgili diğer konular

Norveç’e ilk aşı 26 Aralık’ta geldi 9750 doz olarak. (Pfizer ve Biontech aşısı), Oslo’da ilk aşıyı 67 yaşındaki Ellingsrudhjemmet’den birisi oldu. 


korona aşısı, insanlığın aya ayak basması gibi bir şey. Norveç’te ilk aşı olan 67 yaşındaki Svein Andersen, bunu “aya çıkan ilk insan olmaya” benzetti. Bu da isteyince ve kaynaklar yaratınca nelerin mümkün olduğunu gösteriyor. Normalde geliştirmesi yıllar olan aşılar, korona örneğinde bir senede gerçekleştirildi.


Aşı şu sırayla yapılacak: 





Yılbaşından önce 35.000 doz geldi; bundan sonra da haftada 40.000 doz gelmesi bekleniyor. Bize haber gelecek, saat verilecek. Bizim doktoru aramamıza gerek olmayacak. Bazı belediyelerde aile hekimi yapacak aşıyı, bazı belediyelerde aşı mahalleri açılacak.


Norveç’te aşı büyük sevinçle karşılandı.

Başbakan Erna Solberg: «Bu bir kurtuluş günü. Virüsten kurtuluş günü!”,

Oslo Yerel Yönetimi Sağlık Bakanı Robert Steen: “Yaşlılar izolasyondan çok zarar gördü.”,

Norveç Sağlık Bakanı Bent Høie: “Işık geri geliyor”, gibi cümleler kullandılar


Ancak bugünkü basın toplantısında, başbakan tam da bu yüzden, Avrupa Birliği’ne üye ülkeler arasında aşılamanın yavaş gitmesi konusunda eleştirildi. Norveç’e de yeni yıldan önce 35.000 doz aşı geldi; planına göre haftada 40.000 doz gelmeye devam edecek. Özellikle Fransa’da yeni yıldan önce sadece birkaç yüz kişiye aşı yapıldı. Almanya’da da yavaş aşılanmaya karşı eleştiriler devam ediyor. 


İngiltere’deki aşı üreticisi Seneca, Ocak ayında haftada 2 milyon doz aşı üretebileceklerini söylüyor. İngiltere 100 milyon doz ısmarladı ki bu da 50 milyon İngiliz’e aşı sağlayacak.



Pfizer aşısı nasıl çalışıyor?

Bu aşıya NBT162b2 aşısı deniyor ve bu bir çeşit mRNA aşısı.Bunun anlamı da, genetik kalıtsal malzemenin virüste sentetik bir versiyonunun olması anlamına geliyor. Bu aşı, vücudun bağışıklık sistemine virüsün nasıl durdurulacağını anlatıyor.


Aşı üç hafta arayla iki kez yapılıyor.


Her aşının içinde küçücük nano parçacıklar var. Bunlar küçük yağ balonları. Her balonun içinde vücudun nasıl “Spikeprotein” üretebileceğine dair bir tarif var. Bu da virüsün hücrelere bağlanmasını sağlayan bir protein. Aşı yoluyla vücutun bu proteini üretmesine de, vücudun savunma mekanizması virüse karşı antikor üreterek yanıt veriyor.


2021’de bizi neler bekliyor?

Başbakan Erna Solberg, yeni yıl konuşmasında koronaya büyük yer ayırdı. Norveç’in korona‘yla her şeye rağmen ve diğer ülkelerle kıyaslanınca daha iyi bir şekilde mücadele edebildiğini söyledi. Bunu da Norveçlilerin yardımlaşma ruhuna bağladı. İkinci Dünya Savaşı ndan beri ülkenin içinde bulunduğu en zor dönem olarak tanımladı bu dönemi. Her birimize teker teker teşekkür etti bu durumda gösterdiğimiz dayanışmadan ve kurallara uyuma becerimizden dolayı.


Yeniden birbirimize doyasıya sarılacağımz, konserlerde sıkışık sıkışık bir arada olacağımız, bayramları istediğimiz gibi kutlayacağımız günlerin geleceğini ancak bunun hemen yarın olmayacağını, biraz daha dayanmamız gerektiğini söyledi. Norveç’in Avrupa birliği ile yoluyla anlaşmasının ne kadar faydalı olduğunu söyledi, yoksa bu durumla ülkelerin tek başına mücadele edemeyeceğinin altını çizdi. 


Norveç Sağlık Direktörü Bjørn Guldvog ise, “Biz toplumun nasıl yavaş yavaş açılacağını düşünmek durumundayız ama, şu an tam tersine, Oslo’nun önünde iki alternatif var diyor: bir tanesi önlemlere devam etmek, diğeri ise önemleri arttırmak! Çünkü sayılar artıyor, üstelikte yeni mutasyonlar ortaya çıkıyor. Oslo’da şimdilik amaç, geçtiğimiz sonbaharın başındaki duruma dönebilmek, ancak bu pek realist bir talep değil,” diyor. Bunun nedenleri olarak da şunları söylüyor:

  • Kış olduğu için içerde daha çok zaman geçiriyoruz. Bu da virüsün yayılmasını arttırıyor.

  • Dışarısı soğuk. Soğuk ortamda virüs daha iyi yaşıyor.

  • Virüsün İngiltere’de yayılma riski daha yüksek bir mutasyonu çıktı.


Sonbaharda günde 40 yeni vaka görülüyordu. Bu da, şu anki tablonun yarısı. Sadece Oslo’da değil, Norveç’in başka yerlerinde de artış görülüyor. Özellikle de Stavanger ve Trondheim’da.


Sağlık Bakanı da bizleri yaza kadar dayanmaya davet ediyor. Ancak o zaman da eski halimize tamamen dönmüş olabileceğimiz biraz gerçekçi görünmüyor, diyor. Çünkü hem aşılanma zaman alabilir, hem de virüsün yeni varyanıtlarının çıkması durumu değiştirebilir. Sağlık Direktörüne göre en gerçekçi yaklaşım, önümüzdeki yaz ve “sonbahar ayları boyunca toplumun büyük bir kısmının aşılanmış olması. Yaz aylarında da mesafeye dikkat etmemiz gerekeceğe benziyor.


Pandeminin sona erdiğinin göstergesi ne olacak? diye sorulduğunda Sağlık Direktörü, hastalığın sonuçları grip seviyesine geldiği zaman normal yaşayabileceğiz, diye cevap veriyor. “Ancak hastalığın yayılması ve ciddi şekilde hasta olma riski devam ettiği sürece önlemler de devam etmek zorunda. Bunun ne zaman olacağı da iki sorunun cevabına bağlı:


-Aşıyı ne kadar çabuk olabileceğiz?

-Kaç kişi aşı olmak isteyecek


Aşının etkisinin ne olacağını da tam bilmiyoruz. Aşının çok hastalanmayı ve ölümleri önlemede faydalı olacağını biliyoruz, ancak virüsün yayılmasını ne kadar engellediğini bilmiyoruz şimdiye dek yapılan araştırmalar bu yönde olumlu görünsede. En kötü ihtimalle aşı, yeni mutasyonlar karşısında etkisiz de kalabilir. Aşı hastalığın bulaşmasını engellemiyorsa, aşı olmamış olanlar bir risk oluşturmaya devam edecek.” diyor.


Ne zaman istediğimiz gibi seyahat etmeye başlayabiliriz? sorusuna da direktör şöyle cevap veriyor: “Seyahatlerde rahatlama öncelikle risk grubundakilerin ve sağlık personelinin aşılanmasından sonra gelebilir. Bu noktada, Norveç durumunda olan ülkelere seyahatlar başlayabilir. Daha çok kişi aşılandıkça daha çok seyahat imkanı açılıyor olacak.” Önümüzdeki sonbaharın bu sonbahardan daha iyi olacağını düşünüyor seyahat açısından direktör ama hastalığın dünyadan silinmiş olacak konusunda iyimser değil.



Norveç’te diğer konular 

Oslo’da, Sağlık Bakanlığında direktör yardımcısı olarak çalışan Espen Rostrup Nakstad yılın kişisi seçildi.


Erna Solberg geçtiğimiz hafta yaptığı basın toplantısında hükümetin korona yüzünden problemleri olan şirketlere işletmelere yardım etmeye devam edeceğini, ama bütün riski devletin üzerine alamayacağını söyledi.


Parlamento yılbaşından hemen önce servis (otel ve restoran) branşına 250 milyonluk ödenek ayırdı. Bunun %78,5’u Oslo’ya gidince biz de belediye olarak hemen bölüştürdük.




Dünya

Danimarka’da son günde 23 yeni ölü var, 1611 yeni vaka var cumartesi günkü sayılara göre. Hastanelerde ise 944 kişi bulunuyor. Aynı zamanda Danimarka’da şu anda 32.300 kişi ilk aşısını oldu.


İsveçli politikacılara eleştiri devam ediyor. Bilindiği gibi İsveç’te Pandeminin mücadelesi eleştirilere konu oldu. Şu ana dek 108.727 İsveçli hayatını kaybetti.


Avrupa yeni yıla artan korona sayılarıyla giriyor ne yazık ki. Danimarka’da korona önlemleri 17 Ocak ocağa kadar uzatılıyor. Avrupa’da en çok etkilenen ülke İngiltere oldu. 88.000 kişi öldü koronadan. Londra’daki bazı hastanelerde durum o kadar kritik ki yeni gelen hastaları alamadıkları söyleniyor. Şu andaki koronalı hastası sayısı geçtiğimiz ilkbahardaki sayıyı geçmiş durumda. Almanya ne yazık ki günde 1000 ölü ile yeni bir rekor kırmakta. Hollanda, Çekoslovakya ve İsveç de zor durumda olan ülkeler arasında.


NTB’ye göre toplam korona vakasında Türkiye, ABD, Hindistan, Brezilya, Rusya, Fransa ve İngiltere yedinci sırada geliyor. İngiltere’deki toplam vaka sayısı 2.382.865 iken Türkiye’deki toplam vaka sayısı 2.178.580.


Geçtiğimiz yıl dünyada toplam 82.446.385 vaka görüldü; 1.800.000 kişi öldü.






søndag 20. desember 2020

Zengin ülkeler aşıyı garantiledi, ya diğer ülkelere ne olacak?

Photo: Jacob King
Resimde, İngiltere’de ilk aşı yapılan 90 yaşındaki kişiyi, ve sağlık hizmetlerinin alkışlarını görüyoruz. 

Zengin ülkeler, kendi nüfuslarını defalarca karşılayacak kadar aşı ısmarladı. Peki ya diger ülkeler ne olacak? İngiltere’de virüsün yeni mutasyonuna rastlandı. Sağlık Bakanlığı’nın tavsiyesi: Son iki haftadır İngiltere’de olmuş olanlar test olsunlar!

Koronayla ilgili yeni önlemler ve haberlerle bu akşam, 20 Aralık, Norveç saatiyle saat 21.30, Türkiye saatiyle 23.30’da yine Radio inter fm 105.8 de beraberiz. Radyoyu internet üzerinden, http://interfm.no/nettradio/nettradio/ adresinden dinleyebilirsiniz. Programdan sonra konuşmanın metnini aşağıda bulabilirsiniz. (En oppsummering på siste ukens hendelser knyttet til korona, helse- og økonomikrisen i Norge og i Oslo - på mitt morsmål, tyrkisk.)

HAFTANIN HABERLERİ

 

Son dakika haberleri

İngiltere’de yeni bir mutasyon tespit edilmiş ve bunun bulaşma hızı diğer virüse göre %70 daha fazla. Yani bu virüsün bulaşması çok daha kolay. Bu yüzden şu an Norvec’te olup, son iki hafta icinde İngiltere’de olmuş olanlar test olmalı. Bugün veya önümüzdeki günlerde Norveç’e gelecek olanlar da!

 

Hollanda ve Belçika, İngiltere’den gelişleri yasaklamış durumda. Bu aksam İsveç de yasakladı. Oslo Yerel Yönetimi başkanı Raymond Johansen da bu akşam 8’de yaptığı açıklamada, Norveç’in de İngiltere’den gelişleri yasaklamasını istedi.

 

Virüsün bu tarzının kişiyi daha çok hasta yapmadığı, aşının bu mutasyona da iyi geldiği söyleniyor. Norveç’te henüz rastlanmadı bu varyasyona; Danimarka, Hollanda ve Avustralya’da rastlandı.

 

 

Sayılar ve vakalar

Oslo’da pazartesi günkü habere göre iyi giden şeyler şunlar:

  • Koronanın bulaşma hızı biraz düştü ve sabit bir halde gidiyor. Günde ortalama 100 kişi civarında. Bundan dört hafta önce, yani Oslo kapanmadan önce günde 140 civarındaydı. 
  • Ikincisi, Oslolular kurallara büyük ölçüde uyuyorlar.
  • Üçüncüsü daha az seyahat ediyoruz şehir içinde. Cumartesi günleri alışverişten kaçınıyoruz.

 

Pek iyi gitmeyen şeyler şunlar:

  • Bazı gruplar daha da problemli bir hale geldi: bunlar psikolojik problemleri olan gençler, uyuşturucu bağımlıları, vs.
  • İkincisi işsizlik artıyor.
  • Üçüncüsü yuvalar ve okullarda durum zor. Özellikle öğretmenler çok yıpranmış durumda. Oslo okulunun 841 çalışanı “çalışamaz“ durumda.

 

Noel’e girdiğimiz bugünlerde ne yazıkki sayılar yine artmakta. Bunun nedenlerinden biri daha çok kişinin test yaptırması da olabilir. Bir önceki haftaya göre %8 oranında arttı test yaptıranlar. Oslo ve Viken hala Norveç’te en çok vaka görülen yerler. Her on yeni korona vakasından yedisi burada görülüyor.

 

Yani bundan sonra, Noel ve yılbaşı aranjmanları nedeniyle, Ocak ayında yine koronanın artması öngörülüyor. Üçüncü bir dalgaya hazırlanıyor sağlık makaml

Oslo’da ilk ve ortaokullarda da en çok korona görülen bölgeler Oslo‘nun doğusundaki bölgeler. Bu da evlerin küçüklüğü ve aynı evde yaşayan aile bireylerinin sayısının çok olması ile ilgili.

 

 

Çoğunlukla korona evde geçiyor: %46

Ondan sonra iş ve üniversiteler geliyor %17

Daha sonra özel aranjmanlar geliyor %9

En sonda yuva ve okullarda %5

 

 

 

Kurallar ve diger önlemler

 

Osloda alınan tüm tedbirler 7 Ocak’a kadar devam edecek.

 

Kuralları tekrar edelim. Oslo’da geçerli olan kurallar şunlar:

•    Dışarıda içki satışı yasak. Restoranlar ve benzeri yerler, alkol servisi yapmadıkları sürece açık.

•    Tiyatro, sinema, konser, müze gibi, kültür ve boş zaman faaliyetleri sunan mekanlar kapalı.

•    Kapalı mekanlardaki tüm aranjmanlar yasak.

•    Yetişkinler için tüm boş zaman faaliyetleri iptal 

•    Çocuklar ve gençler için boş zaman faaliyetlerine devam ediliyor ancak müsabakalar, yarışmalar, kupa karşılaşmaları ve turnuvalar yapılmıyor.

•    Takside maske takmak zorunlu.

•    Dükkanlar ve alışveriş merkezleri, müşteriler arasında 2 metre mesafeyi korumak ve gözcü (“vakthold”) bulundurmak zorunda.



Bunlara ek olarak, daha önceden koyulmuş olan şu önlemler devam ediyor:



•    Evden çalışabilenler evden çalışmak zorunda.

•    İş ve okul dışında, yakın olarak görüştüğün kişilerin sayısı bir hafta içinde 10’u geçmemek zorunda.

•    Özel toplantılarda veya ziyaretlerde 10 kişiden çok kişi bir arada olmayacak. Bu kural hem kapalı hem açık mekanlar, hem çocuklar hem yetişkinler için geçerli.



Oslo’da yeni yılda yılbaşı gecesi havai fişek atışı yasak.

 

Korona önlemleri Ocak ayinın ortasına kadar uzatıldı. 

 

Osloda bir kişi,  üç yıl altı ay hapse mahkum edildi korona pandemisi sırasında hileyle 5 milyon kronluk yardım aldığı için.

 

 

 

 

Aşı ve sağlıkla ilgili diğer konular

Testlerin sonucu artık telefona mesajlarda yollanıyor.

 

Tüm zengin ülkeler, kendi nüfuslarını defalarca karşılayacak kadar aşı ısmarladı. Asya ve Afrika’daki ülkeler ise 2024’e kadar aşı beklemek durumunda.

 

Norveç’te de yakında aşılama başlayacak. İngiltere’de ve Amerika’da zaten başladı. Norveç’te 27 Aralık‘ta ilk aşı yapılabilir dedi Başbakan. Diğer aşılar da muhtemelen onaylanacak. Yalnız bir problem var: o da zengin ülkelerin, yani Avrupa birliği ülkeleri ve beş zengin ülkenin, tüm aşı dozlarının yarısını ısmarlamış olmaları. Bu ülkelerin nüfusları ise dünya nüfusunun sadece %13’ünü oluşturuyor. Yani eşitlik yok! Eğer böyle devam ederse, yoksul ülkelerdeki insanların çoğu 2024 yılına kadar beklemek zorunda kalabilir. 

 

Bu durum ise sadece yoksul ülkelerin problemi olmaz; tüm dünya koronadan kurtulmadıkça zengin ülkeler de tam anlamıyla güvende olmayacağı için. Ben de bu konuda gazeteye bir yazı yolladım. Yazıda, Norveç’in Güney Afrika ile birlikte Dünya Sağlık Örgütü’nün atadığı bir komisyonun başkanlığını yöneteceğini, bu komisyonun da dünyada aşının eşit bir şekilde dağıtılmasından sorumlu olduğunu hatırlattım. Öyleyse neden Norveç görevini yerine getirmiyor? diye soruyorum bu yazımda. 

 

 

Osloda 4000 kadar yaşlı bakım evlerinde kalıyor. Önce bunlara aşı yapılacak. Daha sonra da sırayla yaşa göre aşı yapılacak; yani gençler yaza kadar beklemek durumunda kalacak. 

 

Sıralama şöyle:

-bakım evlerinde yaşayanlar

-65 yaşın üzerindekiler

-18-64 yaş grubunda olup, başka hastalıklar yüzünden risk altında olanlar

-Nüfusun 18-64 yaş arasındaki diğer bölümü

 

Aşı olmak için başvurmak gerekmeyecek. Kişiye aşı için bir saat verilecek, o saatte gelip aşı olması istenecek. Aşı ücretsiz olacak. Belediye kimin sırası gelirse, ona haber verecek. Oslo Belediyesi olarak önümüzdeki altı ay içinde 250.000 doz aşı olacağı hesabı ile hareket ediyoruz. Osloda 18 yaşın üzerinde 560.000 kişi yaşıyor. Bunların 80.000’i 65 yaşın üstünde.

 

Sağlık çalışanları, ilk etapta diğer grupların önünde olmayacak. Ancak virüsün dağılma hızında bir değişiklik olursa, sağlık personeline öncelik verilecek. Oslo’nun 15 bölgesinde aşı istasyonları kurulacak. Buralarda haftada 4200 aşı yapılabilecek. Buna ek olarak, daha çok sayıda aşı geldiğinde dört daha büyük aşı merkezi kurulabilmesi de planlanıyor. Burada gerekirse haftada 48 44.800 kişiye kadar aşı yapılabilecek.

 

Şu anki tahminlere göre önümüzdeki altı ay içinde 2.500.000 doz aşım temin edilmiş olacak. Aşı iki kere yapılacağı için 1.250.000 kişi başı yapılabilecek. Bu da risk grubu içinde olanların %70 ini ve sağlık personelini karşılıyor.

 

Özetle:

-belediyeyi ya da fastlege’yi araman gerekmiyor aşı olmak için, belediye seni arıyor.

-Aşı ücretsiz

-en yaşlıdan en gence doğru aşı yapılacak

-65 yaşın üstündekilere öncelik verilecek

-65 yaşın altında olanlar arasında risk grubundakilere öncelik verilecek

-65 yaşın altındaysan ve sihatin yerindeyse aşı için aylarca beklemen gerekebilir 

-Aşıların hiçbirinde yaşayan canlı koronavirüsü yok o yüzden aşı olarak korona olunmuyor. Ancak geçici yan etkileri olabilir ateş gibi. Bu yan etki de vücudumuzun aşıyla uğraştığını gösteriyor.

 

 

Aşıyla ilgili sorulan pek çok soru var, şimdi ben de bunları özetlemeye çalışacağım, Halk Sağlığı Enstitüsü’nün baş doktorlarından Preben Avitsland’in verdiği cevapları aktaracağım Türkçe olarak. Bu cevaplar dün yayınlandı:

 

Aşı hakkında ne biliyorsunuz şu an itibarıyla?

Su an itibari ile sadecePfizer/Biontech ve Astrazeneca/Oxford aşıları hakkında bilgi yayınlanmış, geniş çaplı çalışmalar yapılmış durumda. Biliyoruz ki her iki aşı da, ciddi yan etkileri olmaksızın koronaya karşı koruyorlar. İkinci aşı koronaya karşı koruyamıyor ama koronaya yakalanırsan hasta olmamanı sağlıyor ki bu da en önemli şey. İlk aşının da koronaya karşı koruyup korumadığını bilmiyoruz.

 

Aşı olmuş kişiler korona olursa başkasına bulaştırabilirler mi?

Evet bu mümkün olabilir

 

Aşı olmuş kişiler Norveç’e geldiklerinde karantinadan muaf olacaklar mı?

Hayır, bu şimdilik aktüel değil. Çünkü aşınin  ne derece koruyup, başkalarına bulaşmayı ne derece önleyeceğini bilmiyoruz.

 

Aşılar bizi nasıl koruyor?

Normalde aşılar, ölü ya da güçsüz virüs barındırır. Bunlar insanı hasta etmez, ama vücuda asilanınca, savunma sistemi gerçekten bir virüsü taarruzuyla karşı karşıya olduğunu sanır ve biraz ateş, biraz kendini kötü hissederek savunabilir vücudunu. Ve savunma sistemi bu virüs hakkındaki bilgiyi daha sonra kullanılmak üzere hatırlar. 

 

Norveç’e gelecek aşılar hakkında neler biliyorsunuz?

Aşılar Norveç’te kullanılmaya başlanınca ne kadar süreyle koruyabileceğini öğreneceğiz; artı, tüm yaş gruplarıni, kronik hastalıkları olanlari koruyup korumadığını öğreneceğiz. Az görülen yan etkileri olup olmadığını öğreneceğiz.

 

PfizerAşısı ve Moderna aşısı mRNA teknolojisine dayanıyor. Bu ne demek?

«– Først er det greit å vite at arvestoffet finnes som DNA inni kjernen i alle cellene våre. DNA innehol- der oppskriften på proteiner, som er byggesteinene i kroppen. Når det skal lages mer av et protein, ko- pieres oppskriften på akkurat dette proteinet.

Kopien kalles budbringer-RNA eller mRNA. Det- te stoffet fraktes ut av cellekjernen til selve celle- plasmaet og de små proteinfabrikkene som heter ribosomer. Her brukes selve oppskriften til å lage akkurat det riktige proteinet, og så går oppskrif- ten i stykker. Da skjer det altså ingen endringer i cellenes DNA, altså arvestoffet vårt.

De nye mRNA-vaksinene inneholder en kopi av oppskriften på koronavirusets piggprotein, altså piggene som dekker overflaten til viruset. Denne kopien sprøytes inn i kroppen og noen celler i ar- men. Her leses oppskriften slik at det lages litt pigg- protein. Da våkner immunsystemet og starter et motangrep mot piggproteinet som immunsyste- met oppfatter som hele koronaviruset. Dermed blir man immun mot det ekte viruset.»

 

Hvordan virker vaksinen Astra Zeneca/Oxford?

– Denne virusvektorvaksinen inneholder et ufarlig forkjølelsesvirus som ikke kan formere seg og gi sykdom, men som har med seg genet for pigg- proteinet fra koronaviruset. Dermed lures noen celler i armen til å produsere piggproteinet.

– Da våkner immunsystemet og starter et mot- angrep mot piggproteinet, som immunsystemet oppfatter som hele koronaviruset. Og dermed blir man immun mot det ekte viruset.

 

Vücudun dayanma kapasitesi sınırlı mı aşılara karşı? Yani bir sınırı var mı kaç aşı olabileceği konusunda insanın?

 

Hayır. Vücut mikroplarla uğraşmaya alışık. Savunma sistemi zaten her an bu işlerle uğraşıyor.

 

Korona olmuş kişilere de aşı yapılacak mı?

Evet, çünkü vücudun Korona geçirdikten sonra ne kadar süreyle bağışık olduğunu bilmiyoruz. Eğer korona belirtileri varsa aşiya çağırdığımız bir kişide, bu semptomlar gittikten sonra aşı olmalarını öneriyoruz.

 

 

 

Okul ve gencler

Oslo’da Noel’de pekçok okul açık tutuyor. Ve okullarda çeşitli faaliyetler düzenliyor. Mesela Jordal okulunda, okul 21 ila 26 Aralık tarihleri arasında açık olacak, hatta burada Noel’i bile kutlayabilecek öğrenciler. Yine Noel’de açık olan diğer okullar arasında şu okullar da var: Granstangen, Lindeberg, Bjørnholt vgs, Etterstad vgs, Grorud, stasjonsfjellet og Fernanda Nissen okulu. Vestre Aker Okulu’nda da Noel boyunca bir “yardım telefonu“ kurulmuş durumda. 

 

Grorud: Fyrhuset Müzik kursu

Grünerløkka: Mobil bir kulüp var burada çeşitli faaliyetler düzenleniyor

Nordre Aker: Yarışmalar, film geceleri, Noel atölyesi, kış faaliyetleri planlanıyor

Sagene: Torshovdalen kizak kayma, dışarda mangal

Stovner: Stasjonsfjellet okulu. Telefon hatti.

St. Hanshaugen

Marienlyst og Hammersborg fritidsklubb

Søndre Nordstrand: Lærdal fritidsklubb

Hjertet av Holmlia

 

 

Bunun nedeni gençlerin tatil boyunca, Koronadan bunalan aileler, stresten, şiddetten… kurtulabilmesi, bir nefes alabilmesi.

 

 

 

Yabancı kökenliler arasında korona

Geçtiğimiz hafta korona görülenler yani 50. haftada korona görülenlerin %36’sı göçmen kökenli. 46 ve 49. haftalar arasında test edilen Somali, Eritre, Pakistan, Irak, Türkiye ve Romanyalı kiside %10’un üstünde pozitif çıktı. Buda Norveçlilerin beş katı daha yüksek. Ancak sevindirici bir haber göçmen kökenlilerin daha çok test yaptırmaya başlamış olması, ancak daha da çok yaptırmaları gerekiyor. 

 

Gazetede yapılan bir röpörtaja göre Polonyalılar arasında koronanın daha yaygın olmasının nedeni, başlangıçta Polonyalıların bu işi pek ciddiye almaması. Norveç’e gelen Polonya, Litvanya, İtalya ve Romanya’dan gelenler arasında (100.000 kişi kadar yaklaşık), 2000’in de korona virüsüne rastlandı. Polonyalılara göre ise işverenler Polonyalıları işçileri kullandılar ve de sürekli değişen kuralları takip edemediler. İşverenlerin korona önlemlerine uyumamalarını istediğini söylüyorlar. Hatta bazı kurnazlıklardan da bahsediyorlar.

 

Örneğin işveren, onlara iki tane bilet almalarını söylemiş Norveç’e gelirken. Bir tanesi asıl tarihten on gün önceki tarihteki bilet. Eğer iş yerinde birisi soracak olursa, o on gün önceki bileti göstermeleri söylenmiş. Karantinadan muaf olmak icin.

 

44. haftada Polonyalılar arasındaki korona bulaşması «top yapmıştı» 322 kişiyle. Ondan beri daha sıkı önlemler dolayısıyla 49. hafta itibari ile 66’ya inmiş durumda.

 

 

Norveç’te diğer konular 

Yillik maas gorusmeleri, korona nedeniyle ertelendi. Rahipler de grev yapıyor. Norveç’te 1100 rahip bulunuyor. Bunlardan 15’i grevde. Bu rahiplere ek olarak, kilisede çalışan diğer görevlilerden de greve giden var. Grevin nedeni beş yıldır ertelenen maaş artışı. Rahipler, eğer maaşlarda düzenleme yapılmazsa, yeni rahiplerin bu göreve başlamamasından endişe duyduklarını söylüyorlar.

 

Korona oteli tartışılmaya devam ediyor. SV söz konusu yasanın parlamentoda görüşülmesini istiyor.

 

Finn.no’da yılbaşı için yardım isteyenler, yiyecek isteyenler ilan veriyor. Şu an itibari ile Oslo ve Viken de 200 kişi yardıma ihtiyacı olduklarını yazmış ki. Bunların çoğu koronanın yaşam şartlarını iyice zorlaştırdığını yazıyor. Buna karşılık 1000 kişi de başkalarına yardım etmek istediğini yazmış. Örneğin ilanlardan birinde “Sekiz yaşındaki Manus, ihtiyacı olan birine Noel hediyesi veriyor vermek istiyor,” diye yazmış. 

 

Oslo Hükümeti’nin Calışma Bakanı Rina Mariann, şu an Osloda 34.822 işsiz bulunduğunu söylüyor. Bu da pandemi başlamadan önceki sayının üç katı daha fazla.

 

Aşılarla korona geçtikten sonra önümüzdeki yıldan itibaren ekonomide bir patlama olacağı öngörülüyor bu sene fazla para harcanmadığı için.

 

 

 

Dünya

İngiltere’de durum kontrol altından çıkmış durumda. Marttan beri 60.000 kişi öldü. Bu Noel’de her yer kapalı olacak. Tüm toplantıları iptal edildi, hiç kimse seyahat edemiyor, birbirlerini ziyaret edemiyor ya da gece başka bir yerde kalamıyor. Yaşlıların ziyaret edilmesi de yasak.

 

İsveç önemleri sıkılaştırıyor. Toplu taşımacılıkta maske takılmaya başlanacak, saat 8:00’den sonra alkol satışı da yasaklanıyor. İsveç’te bugüne kadar 7993 kişi öldü.

 

Aftenposten’da Irak’taki korona mücadelesi ele alinmiş Cumartesi günkü gazetede. Burada yeterince önlem alınmadığını görüyoruz, camilerde hala sıkış sıkış namaz kılındığını görüyoruz, korona önlemlerin alınmadığını, hijyen koşullarına uyulamadığını görüyoruz. Sorulan kişiler ise «açlıktan ölmektense koronadan ölürüm daha iyi,» diyorlar.  Bu da durumun vehametini gösteriyor tabii ki.

 

Fransa başbakanı Makron da korona oldu. İspanya başbakani, Portekiz başbakanı ve Avrupa birliği başkanı karantinaya girdi. Ondan önce de İngiltere Başbakanı, Amerika başkanı ve Brezilya başkanı da korona olmuştu.

 

68 yaşındaki Putin, Rusya’da geliştirilen korona aşısı Sputnik V aşısını olacağını söyledi.

 

 

2020 yılında güzel şeyler de oldu

Norveç çevre için koyduğu amaca ulaşmış durumda. Karbondioksit oranı %3,4 oranında azaldı.

Aşılar bulundu.

Amerika’da başkanlık seçimi demokratik bir şekilde gerçekleşti

Savaşlarda daha az kişi öldü

ırkçılığa karşı bilinçlenildi

Korona Afrika’da açlık krizine yol açmadi

Osloda opera binasının yakınında 100 metrelik yeni bir kumsal açılacak. Ayrıca son şu anda hamam açılacak

Yanlışlıkla doğum izni parası almamış olan 1000 kişinin ödemesi yapılacak

Koronaya yakalananların çoğu iyileşiyor

Süper bir enzim geliştirildi. Bu da plastigi yiyor, yani çevreye en büyük zararı veren plastik ve naylonla mücadele etmenin yolu bulundu.

Kenya’da fillerin yok olmasından korkuluyordu. Şimdi fillerin sayısı iki katına çıktı.

Dünyanın pek çok ülkesinde, ornegin Tanzanya, İrlanda, Zimbabve, Güney Sudan’da kadınlar daha çok haklar kazanabildi. 

Geçen seneye göre daha az iflas kaydedildi Norveç’te.

Koronanın karanlığında dizilerle teselli bulduk.

Afganistan’ın barış görüşmelerinde ilerleme kaydedildi

Şili‘deki mayınlar tamamen temizlendi.

Norveçlililerin birbirlerine ve resmi makamlara olan güveni oldukça yüksek.

Norveç’te pandemi sırasında daha az boşanma görüldü.

Dijital yöntemlere alıştık toplantılara filan.

 

 

 

 

 

Kaynakça:

- Aftenposten, 14-20 Aralık

www.fhi.no

- nrk.no, 20 Aralik